پیش‌زمینه: سفرها به دبی
در تابستان سال ۱۳۴۹، مرکزیت سازمان مجاهدین خلق که بعد از مرحله مطالعات ایدئولوژیک خط مشی مبارزه مسلحانه را پذیرفته بود، تصمیم گرفت تعدادی از کادرهای خود را برای گذراندن دوره‌های آموزش چریکی به اردوگاه‌های سازمان آزادی‌بخش فلسطین (ساف) در لبنان و اردن اعزام کند. به دلیل محدودیت‌های شدید امنیتی، مسیر قاچاق دریایی از طریق خلیج فارس و امیرنشین دبی انتخاب شد[۴].
اما در شهریور ۱۳۴۹، شش تن از این افراد (سید جلیل سیداحمدیان، محسن نجات‌حسینی، محمود شامخی، حسن خوش‌رو، کاظم شفیعی‌ها و موسی خیابانی) توسط پلیس دبی دستگیر شدند. دولت دبی که در آن زمان تحت نفوذ و الحمایگی بریتانیا قرار داشت، طی هماهنگی‌هایی تصمیم گرفت این افراد را به نهاد اطلاعاتی حکومت پهلوی (ساواک) تحویل دهد. مرکزیت سازمان که خطر لورفتن کل تشکیلاتِ تازه‌تأسیسِ خود را احساس می‌کرد، طرح یک هواپیماربایی را برای نجات آنان برنامه‌ریزی کرد[۱].
شرح واقعه: تسخیر هواپیما و انتقال به عراق
در ۱۸ آبان ۱۳۴۹، هواپیمای داگلاس دی‌سی-۳ (وابسته به شرکت ایرتاکسی) همراه با چند مأمور امنیتی، دستگیرشدگان را از فرودگاه دبی به مقصد بندرعباس سوار کرد. تیمی از اعضای سازمان که با تهیه‌ی سلاح گرم به عنوان مسافر عادی وارد همان پرواز شده بودند، اندکی پس از برخاستن هواپیما کنترل آن را به دست گرفتند[۲].
هواپیماربایان پس از خلع سلاح مأموران پرواز، خلبان را مجبور کردند که مسیر خود را تغییر دهد. هواپیما ابتدا برای سوخت‌گیری در دوحه (قطر) به زمین نشست و پس از آن، تحت تهدید مسلحانه به سمت بغداد در عراق حرکت کرد و در فرودگاه این شهر فرود آمد. با فرود هواپیما، نیروهای امنیتی عراق که در ابتدا هیچ شناختی از هویت ربایندگان نداشتند، تمام سرنشینان از جمله اعضای سازمان را دستگیر و روانه زندان کردند[۴].
نفاق در پوشش مبارزه و واکنش قاطع امام
این هواپیماربایی، یکی از نخستین آوردگاه‌هایی بود که انحرافات معرفت‌شناختی و ماتریالیسمِ پنهانِ سازمان را آشکار ساخت. اعضای سازمان که برای رهایی از زندان عراق به شدت نیازمند حمایت چهره‌های مذهبی بودند، تراب حق‌شناس و حسین احمدی روحانی را به عنوان نماینده به دیدار امام خمینی (ره) در نجف فرستادند. آن‌ها طی جلسات متعدد در طول چند هفته، با استفاده ابزاری از آیات قرآن و مفاهیم نهج‌البلاغه، تلاش کردند تا تأیید ایشان را برای اقدامات چریکی خود جلب کنند[۳].
اما امام خمینی (ره) با بصیرت و شناخت دقیق از مبانی فقهی و فلسفی اسلام، متوجه شدند که ایدئولوژی این گروه هیچ سنخیتی با اسلام ناب ندارد و صرفاً رونوشتی از تفکرات مارکسیستی با روکش مذهبی است. در تفکر کفرآمیز و التقاطیِ آنان، اصل ماکیاولیستیِ «هدف وسیله را توجیه می‌کند» حاکم بود و اعمالی چون هواپیماربایی و به خطر انداختن جان غیرنظامیان برای رسیدن به اهداف حزبی، با الگوهای فقهی و توحیدی در تضاد قرار داشت. امتناع قطعیِ امام از تأیید این جریان، نخستین رسوایی ایدئولوژیک برای تشکیلاتی بود که از مذهب تنها به عنوان یک «نقاب و پوشش» برای فریب جوانان مذهبی استفاده می‌کرد[۲].
سرآغاز پیوند با رژیم بعث عراق
اقدام سازمان در فرود آوردن هواپیما در بغداد، اگرچه در ظاهر با هدف فرار از ساواک (به عنوان متحد آمریکا) انجام شد، اما از منظر جریان‌شناسی تاریخی، پایه‌گذار همسویی و اتحاد شوم میان منافقین و دشمنان متخاصم ایران بود[۴].
اعضای سازمان پس از مدتی با وساطت نماینده‌ی سازمان فتح (فلسطین) در بغداد، از زندان آزاد شدند؛ و توانستند فعالیت‌های خود را به صورت آزادانه در خارج از ایران گسترش دهند. اما این رویداد، نام و مختصات سازمان مجاهدین خلق را در بایگانی استخبارات حزب بعث عراق ثبت کرد. یک دهه بعد، در کوران جنگ ایران و عراق، همین پیوندِ اولیه به یک اتحاد همه‌جانبه‌ی استراتژیک تبدیل شد. رژیم بعث صدام که از سوی کشورهای غربی و ایالات متحده آمریکا برای مهار انقلاب اسلامی تا دندان تسلیح می‌شد، نیازمند یک نیروی اطلاعاتی و خرابکار در داخل ایران بود. سازمان مجاهدین خلق با استقرار در پادگان اشرف در خاک عراق، رسماً به ارتش نیابتی و «پیاده‌نظام امپریالیسم» تبدیل شد تا برخلاف ادعاهای پرطمطراقِ ضدآمریکاییِ خود در دهه‌ی چهل، در حساس‌ترین بزنگاه تاریخی، منافع بلوک غرب را از طریق تضعیف حاکمیت ملی ایران و ترور شهروندان تأمین کند[۳].
جستارهای وابسته
ارتباط مجاهدین خلق با دولت بعث عراق
منابع و پانویس‌ها
- ↑ نجات‌حسینی، محسن، بر فراز خلیج فارس: خاطرات محسن نجات‌حسینی عضو سابق سازمان مجاهدین خلق ایران (۱۳۴۵-۱۳۵۵ ه.ش)، تهران: نشر نی، ۱۳۸۲ (روایت مستند یکی از اعضای سابق از برنامه‌ریزی و اجرای عملیات هواپیماربایی دبی).
- ↑ مرکز بررسی اسناد تاریخی، نقش، عملکرد و جایگاه سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در سقوط رژیم پهلوی، بازیابی‌شده از پایگاه historydocuments.ir (تشریح جزئیات ربایش هواپیمای ایرتاکسی در ۱۸ آبان ۱۳۴۹ و دیدار نمایندگان سازمان با امام خمینی در نجف).
- ↑ پایگاه خبری انتخاب، ماجرای هواپیماربایی چند جوان ایرانی که قصد داشتند به سازمان آزادی‌بخش فلسطین بپیوندند / چرا امام درخواست کمک آن‌ها را رد کرد؟، کد خبر: ۴۹۹۹۲۳، انتشار: ۱۶ شهریور ۱۳۹۸ (به نقل از خاطرات سید محمود دعایی درباره اقامت هواپیماربایان در عراق و مراجعه به بیت امام در نجف).
- ↑ مرکز بررسی اسناد تاریخی، سازمان مجاهدین خلق؛ از پیدایش تا پیروزی انقلاب اسلامی ایران، بازیابی‌شده از پایگاه historydocuments.ir (بررسی مسیر حرکت به دبی، دستگیری‌ها، مداخله سازمان فتح و باز شدن باب ارتباط با دولت عراق).